materiały partnera
Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku składa się do sądu rejonowego właściwego ze względu na ostatnie miejsce zwykłego pobytu spadkodawcy. Powinien wskazywać dane zmarłego, datę i miejsce śmierci, krąg spadkobierców oraz informację o istnieniu lub braku testamentu. Do wniosku dołącza się akt zgonu, akty stanu cywilnego potwierdzające pokrewieństwo oraz oryginał testamentu, jeżeli został sporządzony. Opłata sądowa wynosi 100 zł od wniosku, powiększona o 5 zł tytułem wpisu do Rejestru Spadkowego. Postępowanie kończy się postanowieniem stwierdzającym nabycie spadku.
Alternatywą jest sporządzenie przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia. Rozwiązanie to jest znacznie szybsze — całą procedurę można przeprowadzić w trakcie jednej wizyty. Wymaga jednak zgodnego udziału wszystkich spadkobierców, którzy muszą stawić się osobiście i złożyć zgodne oświadczenia. Notariusz nie może sporządzić aktu, jeżeli istnieje spór co do kręgu spadkobierców, jeżeli któryś z nich jest nieznany z miejsca pobytu, a także w sprawach dotyczących testamentów szczególnych oraz spadków otwartych przed 1 lipca 1984 roku. Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia sądu.
Kancelaria prowadzi sprawy spadkowe, obejmujące stwierdzenie nabycia spadku, dział spadku oraz spory o zachowek.
Postępowanie sądowe bywa jedyną drogą, gdy pojawia się spór o ważność testamentu, gdy jeden ze spadkobierców kwestionuje krąg uprawnionych albo gdy podnoszony jest zarzut niegodności dziedziczenia. Sąd bada wówczas okoliczności sporządzenia testamentu, przesłuchuje świadków, a niekiedy dopuszcza dowód z opinii biegłego — grafologa przy kwestionowanym testamencie własnoręcznym albo lekarza przy zarzucie braku świadomego powzięcia decyzji. Takie postępowania trwają odpowiednio dłużej i wymagają starannego przygotowania materiału dowodowego.
Prawo nie wyznacza terminu, w którym należy wystąpić o stwierdzenie nabycia spadku — można to zrobić po wielu latach. Zwłoka rodzi jednak trudności rosnące z upływem czasu: umierają kolejni spadkobiercy, a ich udziały przechodzą na następne pokolenia, co wielokrotnie zwiększa liczbę uczestników postępowania i komplikuje ustalenie kręgu uprawnionych. Zdarza się, że uregulowanie sprawy po trzydziestu latach wymaga odszukania kilkunastu osób rozproszonych po kraju i za granicą oraz przeprowadzenia kilku postępowań spadkowych naraz.
Nabycie spadku wiąże się z obowiązkiem podatkowym, przy czym najbliższa rodzina — małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha — może skorzystać z całkowitego zwolnienia. Warunkiem jest zgłoszenie nabycia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w terminie sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia. Termin ten ma charakter zawity — jego przekroczenie oznacza utratę zwolnienia i konieczność zapłaty podatku na zasadach ogólnych, dlatego bywa to najkosztowniejsze przeoczenie w całej procedurze.
Postanowienie sądu albo akt poświadczenia dziedziczenia potwierdza, kto jest spadkobiercą i w jakiej części — nie rozstrzyga natomiast, komu przypadną konkretne składniki majątku. Do czasu przeprowadzenia działu spadku wszyscy spadkobiercy pozostają współuprawnieni do całego majątku w częściach ułamkowych, co w praktyce uniemożliwia samodzielne dysponowanie nieruchomością. Stwierdzenie nabycia spadku jest zatem pierwszym, a nie ostatnim krokiem porządkowania spraw majątkowych po zmarłym.
Zagadnienia spadkowe należą do obszaru prawa cywilnego, stanowiącego jeden z filarów praktyki kancelarii. Aby omówić sytuację prawną po śmierci bliskiej osoby, skontaktuj się z kancelarią.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy prawnej. W celu uzyskania profesjonalnej pomocy prawnej prosimy o kontakt z kancelarią.
