Umowy o dzieło – coraz rzadsze, krótsze i zgłaszane elektronicznie

W 2025 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zgłoszono blisko 1,3 mln umów o dzieło. Dane z rejestru ZUS pokazują, że umowy te są najczęściej zawierane na bardzo krótko – często tylko na jeden dzień – a zdecydowana większość zgłoszeń trafia do ZUS drogą elektroniczną.

Od 1 stycznia do 31 grudnia 2025 r. ZUS otrzymał ponad 1,1 mln formularzy RUD, które dotyczyły prawie 1,3 mln umów o dzieło. Informacje o nich dostarczyło 69,6 tys. podmiotów. W porównaniu z 2024 r. liczba zgłoszeń zmniejszyła się o 2,49 proc., a liczba umów o dzieło – o 6,5 proc. Było ich najmniej od momentu uruchomienia rejestru w 2021 r. Jednocześnie liczba osób wykonujących umowy o dzieło prawie się nie zmienia – w 2025 r. było ich ok. 318 tys. – informuje Wojciech Ściwiarski, rzecznik prasowy ZUS w województwie mazowieckim.

Elektroniczne zgłoszenia przeważają

Coraz wyraźniej widać postępującą cyfryzację kontaktów przedsiębiorców z ZUS. W 2025 r. aż 92,46 proc. formularzy RUD przekazano przez portal eZUS. To największy udział tego sposobu dostarczenia dokumentów od początku funkcjonowania rejestru. Dla porównania: jeszcze w 2021 r. pocztą ZUS otrzymał ponad 148 tys. zgłoszeń, natomiast w 2025 r. było ich już tylko ok. 74 tys., czyli niemal o połowę mniej. Osobiste składanie dokumentów w placówkach ZUS zdarza się obecnie bardzo rzadko.

Najczęstszy scenariusz to umowy na jeden dzień

Z rejestru ZUS wynika, że umowy o dzieło przedsiębiorcy wykorzystują przede wszystkim do realizacji krótkich projektów. Najczęściej zawierali je na jeden dzień – to aż 29 proc. wszystkich umów. Kolejne 7 proc. trwało dwa dni. Połowa wszystkich umów kończy się przed upływem około tygodnia, ponieważ mediana długości umowy wynosi 5 dni. Średni czas trwania umowy jest jednak znacznie dłuższy i wynosi 34 dni, co pokazuje, że obok bardzo krótkich zleceń pojawiają się także bardziej rozbudowane projekty.

Na Mazowszu najwięcej w działalności profesjonalnej, naukowej i technicznej:

Prawie połowa wykonawców umów o dzieło pracowała w trzech sektorach gospodarki:

- działalność profesjonalna, naukowa i techniczna – 23,93 proc.,

- informacja i komunikacja – 13,94 proc. wykonawców,

- pozostała działalność usługowa – 9,59 proc.

W porównaniu z rokiem poprzednim w 2025 r. najbardziej zwiększyła się liczba osób wykonujących umowy o dzieło w sektorze usług administrowania i działalności wspierającej (wzrost o 10,2 proc). Największy spadek widoczny jest w sekcji przetwórstwo przemysłowe (o 8 proc).

Mazowsze zdecydowanym liderem

Najwięcej zgłoszeń pochodziło z województwa mazowieckiego. Na 10 tys. płatników składek zgłoszono tam ponad 13 tys. umów o dzieło – prawie dziewięć razy więcej niż w województwie warmińsko-mazurskim, gdzie ten wskaźnik był najniższy. Mazowsze, Śląsk i Małopolska skupiają łącznie prawie połowę wszystkich podmiotów zgłaszających umowy o dzieło oraz niemal połowę wykonawców tych umów – dodaje Wojciech Ściwiarski.

Wśród wykonawców nieznacznie przeważają mężczyźni

Mężczyźni stanowią 51,3 proc. wszystkich zgłoszonych osób. Najliczniejszą grupą – prawie jedną czwartą wykonawców – są osoby w wieku 30–39 lat. Osoby między 20. a 59. rokiem życia to ponad 80 proc. wszystkich wykonawców umów o dzieło.

Cudzoziemcy – głównie z Ukrainy i Białorusi

W 2025 r. około 6 proc. wykonawców umów o dzieło stanowili cudzoziemcy. Najliczniejszą grupą byli obywatele Ukrainy (43,6 proc. wszystkich cudzoziemców), a następnie Białorusi (30,5 proc.). W dalszej kolejności są to m.in. obywatele Rosji, Wielkiej Brytanii, Niemiec czy Indii.

To małe firmy najczęściej korzystają z tej formy współpracy

Największą grupę podmiotów zgłaszających umowy o dzieło stanowiły małe firmy. Prawie 60 proc. z nich zgłaszało do ubezpieczeń nie więcej niż dziewięciu ubezpieczonych. Z kolei duże podmioty zatrudniające ponad 250 osób stanowiły tylko 3,3 proc. wszystkich płatników zgłaszających takie umowy.

Stabilny obraz rynku

Po pięciu latach funkcjonowania rejestru można zauważyć stabilność głównych trendów. Umowy o dzieło są najczęściej wykorzystywane przez niewielkie firmy, szczególnie w branżach kreatywnych i technologicznych, i są to umowy krótkoterminowe.

Raport "Rejestr umów o dzieło. Analiza danych z formularzy RUD przekazanych od 1 stycznia do 31 grudnia 2025 r.".